De naam

Waarom op zoek naar de herkomst van de naam Laukens?

Genealogie start dikwijls vanuit een nieuwsgierigheid om de herkomst van de familienaam te achterhalen. Vaak bestaan daar theorieën rond, en men wil wel eens weten wat er nu allemaal van deze theorieën klopt.

Rationeel bekeken is de zogenaamde “naamgever” van de familie, d.w.z. degenen bij wie de familienaam is ontstaan, niet belangrijker dan om het even welke voorouder. En we hebben veel voorouders: als we zo’n 15 generaties ver gaan, en dan zitten we zowat in de zestiende eeuw, zijn het er theoretisch méér dan 32.000! In realiteit zullen het er wel minder zijn, want er zullen zeker dubbels in voorkomen (zgn”kwartierverlies”), maar het blijven er hoe dan ook gigantisch veel.

Puur genetisch is de naamgever maar even belangrijk als zijn generatiegenoten. Toch voelt men dat zo niet aan, omdat die naamgever aan de oorsprong ligt van een stuk van ieders persoonlijkheid, van ieders identiteit, en in die zin is die naamgever anders dan alle overige voorouders! Ook wij konden niet aan de lokroep weerstaan, en zijn dus een zoektocht begonnen naar de oorsprong van de naam Laukens.

Hoe ontstonden namen?

(Zie http://users.telenet.be/ann.marynissen/waaromontstaan.html)

Vroeger hadden mensen maar één naam. Dat volstond, omdat de leefgemeenschappen klein waren, en men voldoende variatie in de namen wist te brengen. Het is pas in de middeleeuwen dat geleidelijk ons tweenamen-systeem ingeburgerd geraakte. Het was immers de periode van toenemende kerstening van onze streken; meer en meer kinderen werden genoemd naar heiligen, en daardoor geraakten de oude namen in verdrukking. Onder meer omdat het aantal heiligen beperkt was (dat zet een mens aan het denken..), en omdat sommige van die namen populair waren, moesten de namen verder verduidelijkt worden om precies aan te geven wie men bedoelde. B.v. Jan, de zoon van Pieter, en niet Jan, de zoon van Willem en ook niet Jan, de Smet (Smid). Er waren nog andere redenen waarom het tweenamen-systeem verder inburgerde, maar wie daarover méér wil weten verwijzen we graag door naar de zeer interessante tekst van de hierbijgevoegde link.

De oudste familienamen ontstonden in Italië rond het jaar 1000.  Het is logisch dat het eerst in de steden de noodzaak voor het gebruiken van een familienaam zich voordeed. De stad Antwerpen voerde reeds vroeg de familienaam in (13de eeuw). In het graafschap Vlaanderen geraakten de familienamen sneller ingeburgerd dan in Brabant en Limburg. De Vlaamse steden  gebruikten al familienamen in de 14de en 15de eeuw. Het platteland, waar de noodzaak minder aangevoeld werd, volgde pas later.  Wanneer we de eerste Laukens in Achel dus ergens terugvinden in de 15de eeuw, dan moet de naamgever niet veel vroeger geleefd hebben! De achternamen werden gebaseerd op afstamming (patroniem of metroniem, de zoon van,..), op geografische gegevens (Van Leuven, Vandenberg…), op beroepen (Desmet,..) of op fysische of andere kenmerken (De Groot, De Wilde,…).

In de Franse tijd werd de burgerlijke stand ingevoerd, waarbij de namen moesten worden vastgelegd. Het tijdstip waarop dat gebeurde was verschillend in België (1795) en in Nederland (1811). Dit verklaart waarom de schrijfwijze van vele namen in Vlaanderen archaïscher en vaak gevarieerder is dan in Nederland, waar het vastleggen van de namen gebeurd is nadat de spelling voor het eerst geuniformiseerd was. De eerste officiële eenheidsspelling is immers in 1804 vastgelegd (spelling Siegenbeek).

Hoe ontstond de naam Laukens?

De naam Laukens is een patroniem, d.w.z. gebaseerd op afstamming van de vader.

Ergens in het verleden moet er een Laurentius geweest zijn waarmee het allemaal begonnen is. Aangezien de naam Laurentius in de dagelijkse omgang nogal lang uitviel, heeft men – zoals dat zo dikwijls het geval was en nog is – die naam ingekort tot Lau. Mogelijk omdat die persoon nogal klein van gestalte was, of misschien gewoon uit sympathie, heeft men er een verkleinwoord van gemaakt: Lauken. De kinderen van Lauken werden, conform de bovengeschetste manier,  Laukens genoemd. Later ontstonden varianten zoals Loukens en Lauwkens. Aangezien het vroeger in vele families vaak de gewoonte was de oudste zoon naar de grootvader te noemen komt ook de voornaam Laurentius in onze kwartierstaat meer dan gemiddeld voor.

In het “Woordenboek der voornamen van Dr J. Van Der Schar vinden we een meer volledig overzicht van de verkorte vormen van Laurentius. 

Het boek geeft ook een overzicht van de varianten op de naam Laurentius 

Volgens deze bron betekent Laurentius dus “Uit Laurentium”, een stad in Latium. De naam wordt ook in verband gebracht met de plant laurier, en zou dan betekenen: “de gelauwerde”. Denk daarbij aan de lauwer-krans die geschonken werd aan de over-winnaars in de antieke olympische spelen, of aan winnende legeraanvoerders bij hun triomftocht in de Romeinse tijd.

Van Laurentius zijn nog heel wat achternamen afgeleid! Namen zoals Laurens(z), Lauwers, Laurijssen(s) en Lauwereys liggen voor de hand, maar zo zijn ook Lauman(n)(s), Lavrijsen, Lawrence, Louwie – naast nog vele andere – patroniemen, van Laurentius afgeleid. Zelfs de Scandinavische namen Larsen en Larson, afkomstig van de naam Lars, zijn patroniemen van Laurentius. 

Sint Laurentius was in de middeleeuwen een populaire heilige, dus heel wat dopelingen werden naar hem genoemd. Aangezien de naam Laukens ontstaan is als een afleiding van Laurentius, hoeven niet alle personen met de naam Laukens familie van elkaar te zijn of  – beter gezegd – van dezelfde naamgever af te stammen. Dezelfde naam kan dus ontstaan zijn op verschillende plaatsen en verschillende tijdstippen, en dit zonder dat de families met elkaar verwant waren! Anderzijds is het niet onlogisch te veronderstellen dat de personen met de naam Laukens in Achel, dat in de zeventiende en achttiende eeuw slechts enkele honderden inwoners telde, wel degelijk familie van elkaar waren. Voor zover wij weten zijn de families Laukens die vandaag nog bestaan en die van Achel afstammen inderdaad aan elkaar verwant.  Met andere naamgenoten is die link  niet steeds te vinden, maar misschien kunnen we via onze website mogelijke verbanden aan het licht brengen (zie dienaangaande (Nog?) niet verwante takken).